Er moest bij donker verduisterd worden, wat de politie moest handhaven. Voedsel was schaars en alleen per bon verkrijgbaar. Een bôlekoerrinster krijgt een boete van de politie omdat ze haar waar verkocht zonder distributiebonnen. Ondertussen wordt iemand aan de weg door de politie gewaarschuwd omdat het raam niet voldoende verduisterd is, een strikte overtreding in deze tijd van regels en beperkingen.
In april 1943 was er een staking, omdat alle jongemannen die soldaat waren mei 1940, het begin van de oorlog, verplicht werden in Duitsland te gaan werken. En dat in de drukste tijd van het jaar voor een boer.
Ze waren woest en er werd een landelijke staking uitgeroepen: geen melk meer naar de fabriek, omdat alle melk toch maar naar Duitsland ging. In Heeg, Oudega en Gaastmeer werden boeren tegengehouden, die toch melkbussen met hun paard- en-wagen naar de fabriek kwamen brengen. Van degenen die toch naar de melkfabriek wilden werden de melkbussen leeggegooid in de sloot.
Het dreunende gebulder van voorbijrazende bommenwerpers. Vanaf 1942 vlogen er dagelijks groepen bommenwerpers uit Engeland naar Duitsland. Een beangstigend, maar ook hoopgevend geluid.
Tijdens de oorlog was er gebrek aan bijna alles in Duitsland. De Duitsers roofden dan ook tijdens de oorlog in deze dorpen tientallen paarden, honderden fietsen, de brandspuit van Heeg, auto’s, een bus. En zelfs de bronzen klokken van de kerktorens haalden ze weg om er munitie van te maken.
Film van een gevecht tussen geallieerde bommenwerpers en Duitse jagers.
Eind april 1943, twee dagen nadat de staking was begonnen, kwamen de Duitsers de organisatoren van de staking oppakken. Maar omdat de vrachtwagen met Duitse soldaten van verre te zien was vluchtten alle mannen die actief waren in de staking het weiland in. Slechts 3 werden er opgepakt. Ze zouden uiteindelijk opgesloten worden en ze kregen zware straffen: concentratiekamp en zelfs 2 keer de doodstraf.
Een vrachtwagen staat in het centrum van Oudega. Een jongen wordt uit de auto gehaald om de woning van de gezochte mannen aan te wijzen. Hij wordt geïntimideerd en hij doet dat met veel aarzeling.
Hier staan Amazones met twee Friese paarden met rouwdek. Hier was na de melkstaking een razzia, waarbij veel mannen zijn opgepakt. Twee mannen zijn hierna vermoord, de een in Groningen, de ander in Leeuwarden.
Honderden onderduikers vonden een gastvrije, maar gevaarlijke plek in dit waterrijke gebied ver van de bewoonde wereld. Een Joodse moeder en haar dochter uit Amsterdam woonden hier. Je hoort de gedachten van de moeder.
Hier zijn plekken waar onderduikers gehuisvest en gevoed werden. Boten waar onderduikers zich schuil hielden. Een postbode komt op de fiets met brieven en broden.
In april 1945 stuurden de Duitsers vanuit Leeuwarden extra munitie naar Amsterdam via Stavoren. Het verzet was een nacht in de weer om de spoorlijn naar Stavoren bij Oudega te ondergraven. De trein ontspoorde hier. Engelse bommenwerpers kwamen de volgende morgen. Het vuurwerk dat toen losbrak duurde twee uur en was tot ver in Friesland te horen. Boeren uit de buurt werden opgepakt en uiteindelijk na een paar weken vrijgelaten toen de Duitsers op de vlucht sloegen en de oorlog eindigde.
Legitimatie was verplicht, vooral om de jacht op Joden gemakkelijker te maken. Joden moesten een Jodenster dragen en hadden een J gestempeld in hun paspoort. Zij werden opgepakt en naar concentratiekamp vervoerd. Zo ook zigeuners, communisten en homo’s.
Op deze plek ver van de bewoonde wereld was een zender geplaatst voor communicatie via morsetekens met Londen. Informatie over plekken waar Duits troepen gevestigd waren, wanneer munitietreinen zouden rijden, plekken en tijden voor droppings van wapens. De zender kon maar kort in de lucht zijn, omdat Duitser peilingen verrichtten. Op overtreding stond de doodstraf. Een van de ondergedoken Canadese piloten beheerste het seinen en hielp het verzet hierbij. Het bezit van een radio was verboden om te voorkomen dat er naar de Britse radio werd geluisterd.
Februari 1945. Zuid-Nederland was bevrijd, Noord-Nederland niet. Er was tekort aan eten en steenkool in de grote steden in het Westen: de Hongerwinter. Duizenden, vooral kinderen, stierven. Tot in Friesland kwamen mensen eten halen.
Om de opstand van de melkstaking de kop in te drukken, verschenen ca. 25 Duitse soldaten in Oudega, die de orde herstelden en enkele mannen gevangen namen. Aan het eind van de middag vertrok een vrachtauto uit Oudega, begeleid door een Duitse soldaat, om in Gaastmeer bij de boeren de melk op te halen. De auto stopte op het erf van boer Douwe Cnossen. Daar ontstond een opstootje, want men was niet van plan de melk zomaar af te leveren. Toen de Duits auto even onbewaakt stond, pakte de boerin het contactsleuteltje en gooide dit in de sloot.
In Stavoren moest een Engelse bommenwerper in september 1944 een noodlanding maken. Dat gebeurde vlak bij de kust. Bemanningsleden vluchtten in de nacht naar een boerderij. Daar werden ze per boot naar familie van de boer in Gaastmeer gebracht, waar ze onderdoken tot het eind van de oorlog.
Hoewel onderduikers hier redelijk veilig waren moesten ze voortdurend op hun hoede zijn en kunnen vluchten in het land of op het water. In deze kerk werden bij een razzia drie onderduikers gepakt. De weigeraar om naar Duitsland te gaan als dwangarbeider moet alsnog naar Duitsland. De verzetsvrouw zal gemarteld worden om namen van andere verzetslui te krijgen en zal wellicht de doodstraf krijgen. De Joden zullen in de gaskamer omkomen.
Net als de melk ging ook al het vlees naar Duitsland. Illegaal slachten was dan ook noodzakelijk om te overleven. Veel voedsel was schaars en alleen met bonnen verkrijgbaar. En onderduikers kregen geen bonnen, dus….
Toen Duitsland in 1942 na de nederlaag in Rusland zwakker werd, groeide het verzet. Er werden bladen uitgegeven met oproepen tot verzet en met nieuws vanuit Engeland over de oorlog. In Zuidwest-Friesland was dat De Wachter, gedrukt in Gaastmeer. Landelijk waren dat onder andere de toen opgerichte bladen Trouw, Vrij Nederland en Het Parool.
De Nederlandse politie moest de Duitse wetten uitvoeren al of niet met tegenzin. Politieagent arresteert een jonge slachter, het wordt een vechtpartij.
In Heeg werden veel onderduikers geplaatst. Zij waren vaak erg bang om bij daglicht buiten te komen. Twee verzetsstrijders staan de nieuwe onderduikers op te wachten om ze onder te brengen.
De wandelaars worden bij binnenkomst met slingers omhangen en ontvangen als aandenken en mini-wapencontainer.
Verzetsmensen met stenguns drijven Duitsers en landwachters en overlopers naar het evenementen- terrein. Daar begint om 16.00 uur het Iepenloftspul Oorlog kent alleen verliezers.
Vanaf 1943 werden bij het verzet ook met wapens gebruikt. Die wapens werden gedropt vanuit Engelse vliegtuigen op de Gouden Bodem bij Heeg. Er ligt een wapencontainer langs de route bij het meer. Een roeiboot ligt er bij.
N.B. Dit beleefmoment is alleen aanwezig op de 4 km-route.
Momenteel geen extra informatie.
De Wapendropping Wandeltocht voerde je door het mooie Friese landschap, langs pittoreske dorpen als Heeg, Oudega, Gaastmeer en Klein Gaastmeer. Onderweg genoot je van natuur, beleefmomenten en cultuur. De dag werd indrukwekkend afgesloten met het openluchtspel ‘Oorlog kent alleen verliezers’ aan het Heegermeer. Afhankelijk van de gekozen route wandelde je een afstand van 4 tot 22 kilometer.